Sự củng cố một hành vi, xây dựng một thói quen mới

 

Có khi nào bạn để ý việc mình tham gia những thú vui, giải trí như là đi ăn uống, đi mua sắm, đi chơi, đi du lịch thì làm cho tinh thần mình thoải mái, phấn chấn, vui vẻ và yêu đời hơn không. Nhưng cảm giác mang lại cho chúng ta sẽ hưng phấn hơn, vui thú hơn khi chúng ta xem chúng là những phần thưởng, sự tự thưởng cho bản thân sau những ngày lao động, học hành tích cực.

Và trong tâm lý học thì những thú vui, những món quà tự thưởng cho bản thân là một sự củng cố (reinforcement) để chúng ta tiếp tục duy trì việc học hành, lao động của bản thân để đạt được những gì mình mong muốn.

Cơ chế của nó thì chúng ta sẽ dùng thuyết hành vi của Skinner để giải thích về sự củng cố này. Nhưng trước tiên chúng ta sẽ quay về thời trước Skinner là thời người ta dùng lý thuyết hành vi cổ điển. Đó chỉ đơn giản là mô hình kích thích à phản ứng (Stimulus à response) và người ta sẽ thêm vào một yếu tố trung gian để gây nên một phản ứng hành vi cổ điển. Giống như các bạn từng nghe ví dụ về việc rung chuông, cho con chó ăn rồi về sau người ta chỉ cần rung chuông thì con chó cũng đã nhả nước miếng, đó chính là mô hình hành vi cổ điển.

Còn nói về lý thuyết hành vi của Skinner hay còn gọi là điều kiện hóa thao tác. Thì chúng ta sẽ bàn đến sự củng cố (reinforcement) để gia tăng hành vi. Đó là khi chúng ta làm một hành động nào đó và hình thành sản phẩm, rồi chúng ta được thưởng vì sản phẩm đó. Chính sự thưởng cho sản phẩm đó thì làm chúng ta càng duy trì hành vi hơn. Ví dụ như chúng ta chăm chỉ học hành, được điểm số cao, được cha mẹ thưởng cho một món đồ chơi. Đó chính là việc thưởng (reinforcement) làm cho chúng ta tiếp tục hành vi muốn học tập không ngừng để được thưởng.

Mở rộng ra hơn nữa, trong bất kỳ việc gì chúng ta làm, nếu chúng ta chăm chỉ làm một việc, một hành vi nào đó. Thì chúng ta hãy tự thưởng cho chính mình (đi chơi, đi ăn, đi mua sắm,…) để chúng ta thấy có động lực để tiếp tục thực hiện một hành vi nào đó, xây dựng một thói quen nào đó. Chính điều này sẽ giúp cho việc thành công của chúng ta trong tương lai.