TỔNG QUAN VỀ STRESS - phần 1

 

1. Khái quát

Trong khi học y tại đại học Montreal, Hans selye phát hiện ra rằng tất cả những bệnh nhân dù mắc bất kỳ chứng bệnh gì thì họ cũng có chung một điều, đó là tác động của stress lên cơ thể.

Ông ấy đưa ra hội chứng thích ứng chung (General adaptation syndrome - GAS) khi cơ thể phản ứng với một tác nhân stress. Và cùng một yếu tố stress nhưng mỗi người sẽ có một phản ứng khác nhau.

Người ta cũng nhận ra rằng những yếu tố stress tâm lý (mất người thân, bị thất nghiệp, bị chia tay,…) cũng có sức mạnh của nó lên cơ thể con người giống như bị bỏ đói, bị cầm tù,…

Công thức cho một phản ứng stress của một cá nhân: N.U.T.S

Novelty – Mới lạ

Unpredictability – Không đoán được

Threat to the ego – Đe dọa cái tôi

Sense of Control – Cảm giác kiểm soát vấn đề

Cuối cùng là Hội chứng thích ứng chung – General adaptation syndrome

Bàn về hội chứng GAS thì Hans Selye chia thành 3 giai đoạn.

Giai đoạn 1: Phản ứng báo động  (Alarm reaction)

Trong giai đoạn này khi mà phản ứng với tác nhân stress thì cơ thể sinh ra phản ứng chiến đấu hay trốn chạy (Fight or flight response). Cơ thể sẽ huy động năng lượng cho việc này.

Giai đoạn 2: Chống cự (Resistance)

Qua giai đoạn 1 thì cơ thể đang bị ảnh hưởng của stress thâm nhập và có thể dẫn tới những hệ quả không tốt cho sức khỏe.

Giai đoạn 3: Kiệt sức (Exhaustion)

Các bạn biết rồi đó, khi làm việc gì lâu thì chúng ta cũng sẽ cảm thấy mệt mỏi, kiệt sức. Từ đó dẫn đến những bệnh lý trong cơ thể (tim mạch, thần kinh, nhiễm trùng,..)

2. Những biến đổi sinh học trong cơ thể

          Phải kể đến hai hormone stress đó là adrenalin và cortisol và một cái trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận (Hypothalamic – pituitary – adrenal – HPA axis).

          Khi mà cơ thể đáp ứng với một tác nhân stress (stressor) thì vùng hạ đồi ở não sẽ truyền tín hiệu cho vùng tuyến yên sau đó tín hiệu thứ hai xuất phát từ tuyến yên, theo dòng máu đến vùng thượng thận, tiết ra cortisol.

          Sau đó các hormone này sẽ đến gắn vào những thụ thể (receptor) ở những cơ quan cần thiết để sinh ra hoạt động ứng phó với stressor đó. Và khi thụ thể đã tiếp nhận đầy sẽ có một tín hiệu phản hồi âm tính (negative feedback) để cơ thể nhận ra là đủ rồi để giảm bớt tín hiệu từ hạ đồi.

          Nhưng không phải là chỉ có stress mới sinh ra cortisol, bình thường thì hormone này cũng tồn tại trong cơ thể ở một mức độ cho phép để giúp duy trì các chức năng sinh học của cơ thể.

link tham khảo: https://humanstress.ca/stress/